Tứ Bất Tử - Tư Liệu Và Khảo Cứu

Tứ Bất Tử - Tư Liệu Và Khảo Cứu

Tứ Bất tử – Tư liệu và Khảo cứu là cuốn chuyên khảo có tính hệ thống, hướng tới việc nhận diện và lý giải một hiện tượng tín ngưỡng tiêu biểu trong đời sống văn hóa Việt Nam: sự tôn thờ bốn vị thần linh thiêng được dân gian suy tôn đứng đầu bách thần, gồm Tản Viên Sơn Thánh, Chử Đồng Tử, Phù Đổng Thiên Vương và Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Trên cơ sở khảo sát thư tịch Hán Nôm và đối chiếu với các nguồn tư liệu lịch sử, văn học, dân gian, công trình không chỉ truy nguyên sự hình thành của thuật ngữ “Tứ Bất tử” từ thế kỷ XVIII mà còn làm rõ quá trình biến đổi, bổ sung và định hình hệ thống này trong nhận thức cộng đồng.

Khác với các trước tác thiên về mô tả thần tích, sách đặt trọng tâm vào phương pháp văn bản học và nghiên cứu liên ngành, nhằm bóc tách các lớp trầm tích văn hóa ẩn chứa trong truyền thuyết, qua đó chỉ ra cơ chế văn bản hóa từ truyền khẩu đến ghi chép, cũng như mối quan hệ phức hợp giữa các dị bản qua các thời đại.

Dựa trên khối lượng tư liệu phong phú được sưu tầm, dịch thuật và chú giải công phu, công trình góp phần bổ khuyết những khoảng trống của các nghiên cứu trước đây, đồng thời đặt lại vấn đề về tính lịch sử và cấu trúc nội tại của tín ngưỡng Tứ Bất tử như một chỉnh thể độc lập, có quá trình vận động lâu dài và nhiều tầng bậc ý nghĩa.

Không dừng ở việc cung cấp tư liệu, cuốn sách còn gợi mở những hướng tiếp cận mới đối với việc nghiên cứu tín ngưỡng dân gian Việt Nam trong mối liên hệ với lịch sử văn hóa khu vực và tiến trình giao lưu, tiếp biến văn hóa. Vì vậy, đây không chỉ là một tài liệu tham khảo chuyên sâu đối với giới nghiên cứu, mà còn có giá trị định hướng nhận thức đối với độc giả quan tâm đến di sản tinh thần của dân tộc.

VỀ TÁC GIẢ

Chủ biên: Nguyễn Xuân Diện

Nguyễn Xuân Diện là tiến sĩ chuyên ngành Hán Nôm, đồng thời là nhà nghiên cứu có nhiều đóng góp trong lĩnh vực ca trù tại Việt Nam. Ông từng giữ chức Phó phòng Nghiên cứu Văn học và Lịch sử, Viện Nghiên cứu Hán Nôm, đồng thời đảm nhiệm cương vị Phó Giám đốc Trung tâm Tư liệu – Thư viện của Viện.

Ông tốt nghiệp ngành Hán Nôm tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) vào năm 1992. Đến năm 2007, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ với đề tài Nguồn tư liệu Hán Nôm với việc nghiên cứu ca trù, dưới sự hướng dẫn của PGS. Bùi Duy Tân và GS.TSKH Tô Ngọc Thanh. Công trình này được giới chuyên môn đánh giá cao và đã nhiều lần được xuất bản.

NHÓM TÁC GIẢ

Chuyên khảo Tứ Bất tử - Tư liệu và Khảo cứu thoát thai từ đề tài khoa học cấp Bộ của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam “Nghiên cứu tín ngưỡng Tứ Bất tử qua tư liệu Hán Nôm” thực hiện trong 02 năm (2021-2022), do Viện Nghiên cứu Hán Nôm chủ trì, TS. Nguyễn Xuân Diện làm Chủ nhiệm, tập thể Phòng Văn bản học của Viện Nghiên cứu Hán Nôm thực hiện.

Các thành viên của đề tài là các nhà nghiên cứu đang công tác tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện Nghiên cứu Văn hóa, Viện Nghiên cứu Tôn giáo (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), gồm TS. Nguyễn Xuân Diện, TS. Đỗ Lan Phương, TS. Nguyễn Ngọc Mai, TS. Vũ Thị Lan Anh (Thư ký đề tài), Thạc sĩ Phạm Bảo Nhung; nhóm làm tư liệu: TS. Nguyễn Xuân Diện, TS. Vũ Thị Lan Anh, Thạc sĩ Phạm Bảo Nhung, Thạc sĩ Mai Thu Quỳnh, Thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết.